Nhớ xưa….
Tê Tê Hát
“ Thắp lên một ngọn nến hồng,
Soi trong chốn cũ, có mình, có ta.
Bây giờ, trong nỗi xót xa,
Soi trong chốn ấy, có ta, vắng mình”¬ (*)
Ba mươi lăm năm kể từ ngày rời xa mái trường, xa bạn bè, thầy cô, xa thành phố thân thương. Tưởng rằng đã quên, tưởng đã lùi về dĩ vãng, đã đi vào kỉ niệm. Nhưng bỗng một chiều thật tình cờ, tìm được thông tin một người và rồi có cả một trang Web mới. Đọc những bài thơ, văn, truyện của thầy, cô, các anh chị lớp trước và bạn bè; cả một thời cắp sách đến trường, những buồn, vui những thành công hay thất bại như cuốn phim quay chậm đang hiện về.
Ba mươi lăm năm, thời thế xoay vần, buột ta phải sống thực tế với những lo toan cơm áo, gạo tiền, danh vọng, chức quyền. Những bài văn, thơ xưa cũ, những mơ mộng viễn vông bị bỏ quên, mai một. Giờ biết viết gì đây, biết bắt đầu từ đâu nhỉ? Đã sắp xếp ý tưởng bắt đầu từ người này nhưng khi ngồi vào bàn lại nhảy sang người khác, rồi cứ bâng khuâng, không biết còn ai, ai nhớ, lại lục tìm, hỏi thăm và lại nghe nhắc, dục…Thôi, xin phép thầy cô, bạn bè, cho em, cho mình, lần lượt trãi lòng, trong cái chung, có cái riêng của mỗi người, mong được sẻ chia…
Có lẽ bắt đầu từ cái tên của mình – Thanh Huyền – con trai mà tên con gái, có lẽ vì thế mà mình nhiều khi uỷ mị, mơ mộng thì nhiều, ước vọng thì cao mà tính cách và năng lực không đủ để biến thành hiện thực, thôi kệ “không thành danh thì cũng thành nhân”.
Xuất thân từ con nhà lính, nghèo, ở khu ổ chuột; xa phố, chợ, gần suối, gần rừng đầy hoa dại, cỏ may…. Lớp tư học Trường Minh Đức lớp Thầy Huyền (già), (một cái tên giống tên mình), đến lớp nhất Thầy Hạ, (nhà ở dưới hẻm Lê Lợi sau Trường, thường đi dạy ôm trên tay mớ sách vở kèm thêm 1 khúc ống nước bằng nhựa để rèn học trò). Các năm bậc tiểu học nhiều kỉ niệm nhưng có lễ nhớ nhất là Thầy Hạ, và cũng nhờ thầy, những bước đi, những mơ ước dần được hình thành, vững vàng hơn. Thi tuyển vào lớp đệ thất Trường Trung học công lập Pleiku, trong tâm trí trẻ con hồi ấy được nghe là Trường của con ông cháu cha, học làng nhàng khó đậu vào. Mình con nhà lính nghèo, cơm ăn áo mặt còn thiếu thốn, chỉ biết dùi mài kinh sử; má thì lo nguyện cầu, xin bùa, xin keo.
Buổi thi đầu tiên, ba đưa cho cây bút Paker (Pháp, kỉ vật của ba) để làm bài lấy hên. Mà đúng thiệt, đề bài vừa ra là mình có ngay đáp án, từng trang sách, vở, từng lời thầy giảng dạy hiện ra rõ nồm nộp, ý tưởng dâng tràn và mình cứ cắm cúi viết. Kết thúc buổi thi lòng mừng vui, ba chân bốn cẳng chạy về nhà báo tin mừng cho ba má. Có ngờ đâu, má nhìn chiếc áo trắng mới, trước ngực một mảng mực xanh, má hỏi tại sao? Mình sững sờ, ôi cây bút của ba giờ chỉ còn cái nắp, (vì mình thường dùng loại bút nắp đậy, áo lại không quen bỏ trong quần, nên cứ tháo ra chạy cho thoải mái, cây viết rơi mất lúc nào không biết). Vừa lo, vừa sợ ba về đánh, mình sửa chạy đi tìm nhưng má lại động viên, lỡ mất thì thôi chứ biết rớt ở đâu mà tìm. Chuyển qua hỏi bài làm thi cử, mình lại bô bô…
Buổi chiều tiếp tục thi, và mình cũng trúng tủ như buổi sáng. Những ngày, chờ treo bảng, đêm đêm má thắp nhang, mình thì nguyện cầu: “người ta giàu, có tiền lo lót, con nghèo có cây viết của ba cho mà con lỡ làm rơi mất, coi như con cúng, xin ông bà phù hộ cho con đậu…” Ôi, thật trẻ con. Ngày treo bảng, mình không nhớ chỉ tiêu Trường lấy bao nhiêu, chỉ dám dò từ dưới lên (xếp điểm từ cao xuống thấp) càng hồi hộp vì tên mình không có, đến tốp giữa cũng không, cuối cùng tên mình ở vị trí thứ 21, ôi sung sướng, ôm chầm lấy bạn bè, có đứa đậu thì mừng, đứa rớt thì khóc, rồi liên hoan, rồi giả từ tiểu học.
Vào đệ thất 1, khi chọn Ban cán sự lớp, một vài bạn bè hồi học ở Minh Đức giới thiệu mình làm Trưởng ban báo chí (cô Hạnh dạy Văn và là Chủ nhiệm) và liên tục đến năm lớp 12. Hồi đó chủ yếu làm báo tường ở lớp trong các dịp tết, hè, để thi với các lớp trong trường, vậy mà cũng qui định thời gian nộp bài, chon bài, theo tuần, tháng. Rồi tham gia đọc truyện, chia tổ làm thuyết trình. Ai cũng cố gắng, tổ nào cũng được khen, và cũng còn nhiều thiếu sót, rút kinh nghiệm. Không khí thi đua học tập thật sôi nổi, không ai chịu kém ai, không tổ nào chịu thua tổ nào. Mình học không giỏi, nhưng không bỏ phong trào nào, đá banh bị gãy chân, văn nghệ, đóng kịch: làm thầy bói, cắm trại làm quản trò.
5 năm học Trung học, dù học Ban A hay B, lớp vẫn toàn con trai. Mọi chuyện học hành, hoạt động giỏi, dở ít ai để ý nhìn lại mình. Năm cuối (NK 73 – 74 lớp 12B ) được vinh dự, tự hào đón 8 em từ Pleime tới (xin lỗi các bạn nữ nhé) . Trời ơi, con gái mà học Ban B, con gái mà cả gan vào Trường con trai học. Rồi nghe đồn các em ấy học giỏi lắm, là chị hai, chị ba cả đấy chứ chẳng chơi đâu, liệu đó mà học. Năm nay cũng là năm thi đấy, mà lại Tú IPM đầu tiên nữa, coi chừng. Quả thật, các em chưa đến nghe đã thấy lo rồi, bạn 11B hồi đó không ai bảo ai lo sửa lại dung nhan, tạo phong cách, tạo thế, tạo dáng để dợt le … và… Nhưng chỉ một thời gian ngắn, dù trai hay gái, nam hay nữ, dù xuất thân con nhà quan hay lính, giàu hay nghèo, đã chung một lớp, một trường đều hoà đồng, sẻ chia, dù mỗi người, mỗi nhóm có những nỗi nhớ, những kỉ niệm riêng.
Mình nhớ Vũ Bình Quãng, đẹp trai, con nhà giàu, học giỏi, nhà mặt phố, bố làm quan, là tâm điểm chú ý của các nàng. Nhà Quãng có sạp hàng ở chợ Mới, có Chị Vũ Thị Phú Yên, em Vũ Thị Lệ Trung cũng nổi tiếng học giỏi. Chị Phú Yên cũng học PleiMe, lớp 12B lên THPK, nghe đâu thua Huỳnh Tấn Trọng (12B, NK 71 – 72) có 0,25 hay 0,5 điểm, ngày Tổng kết phát thưởng không được nhận phần thưởng danh dự đã khóc. Có lần Quãng hỏi nguồn gốc xuất xứ của tên Thanh Huyền, mình nói mình không biết. Quãng kể nguồn gốc tên của Bình Quãng là do ba má Quãng chọn nơi sinh để đặt tên. Quãng sinh ở Quảng Bình, Chị Phú Yên sinh ở Phú Yên. Em Lệ Trung sinh ở quận Lệ Trung, Tỉnh Pleiku, (nay là TP Pleiku, Tỉnh Gia Lai) đó là kỉ niệm.
Mình nhớ Lê Chung Đỉnh, to, mập, học giỏi, thích đá banh, nhà ở sau Sở Học Chánh, sát vách Sân Vận động, có cô em học Pleime tên Diễm, hình như ba Đỉnh làm quan gì đó có xe Jeep đưa đón, thường hay cho mình đưa cùng. Có bữa từ THPK ra Pleime đón em Diễm, có bữa xe chở em Diễm từ Pleime lên THPK đón. Có hôm trời mưa Đỉnh nhờ bác tài xế đưa mình về đến nhà, vào thì được mà ra không có chỗ trở đầu xe, phải phá rào… thật đáng nhớ.
Mình nhớ Bùi Hoàng Sơn, nhà ở bên cổng Trường, vườn rộng, mát, có nuôi 2 con hươu để lấy nhung. Sơn to, mập, tính thật thà, chất phát, chân tình, cởi mở. Những ngày học 2 buổi, trưa không về nhà, đi học sớm, học thêm, bọn mình thường tụ tập nhà Sơn, có lúc vừa ôn bài, vừa ăn mít trong vườn, vừa đùa vui, quậy phá.
Mình nhớ Huỳnh Thu ngồi đầu bàn, mình ngồi giữa, sau lưng Đức, Kim Sen. Có bữa mình ham chơi, lo họp nhóm Khơi Nguồn, sinh hoạt Du ca, học võ … không thuộc bài ngồi lo sốt vó. Thầy cô dò bài, rà tên mình van vái “lạy trời trong sổ không có tên mình”. Có hôm làm bài kiểm tra không được, hỏi Thu, Thu bảo chưa ra; hỏi Sen, Sen nói chờ chút nữa; quay qua Hồ Trung, Thanh Hùng, cũng bí. Hỏi Đức, Đức vừa viết, vừa né nghiêng người cho mình coppy được chữ nào hay chữ ấy chứ chẳng cần điểm cao, chỉ sợ thầy cô la, mắng.
Mình nhớ Hoàng Thuý Nga, với 2 bím tóc dáng đi loắt choắt như con búp bê. Học giỏi đều các môn, nhất là sinh ngữ., trong lúc mình và một số bạn chưa biết đặt câu sao cho đúng, bạn đã oral trực tiếp với các giáo sư, kể cả giáo sư Mỹ làm bọn mình phục lăn. Trang lưu bút Nga viết cho mình ngày chia tay, (nay do di tản bị lac mất) nhưng mình nhớ những nét chữ ngã nghiêng với những câu “một mai gối mỏi, chồn chân ….không còn sức bay nhảy… ta còn chút kỉ niệm để lần dở ra, nhìn lại…”; bây giờ thấy thật ý nghĩa.
Mình nhớ …. nhớ… tất cả bạn bè. Trong trang viết ngắn không thể nêu hết tên các bạn, với từng kỉ niệm riêng. Những bạn chưa được nêu tên cũng đừng cho mình quên nhé.
Ba mươi lăm năm qua, những tưởng sẽ không có ngày hội ngộ. Ba mươi lăm năm, thăng, trầm, xa cách. Mỗi người một phương trời, mỗi người mỗi nghề. Có bạn đã nằm yên trong lòng đất, có bạn đau bệnh, tật nguyền, có bạn con cháu đùm đề, có bạn còn phòng không gối chiếc… làm sao để sẻ chia, bù đắp cho nhau. Thôi nhớ, cứ nhớ…thương …cứ thương…. Gặp nhau, vẫy tay chào nhau cũng đủ làm lòng ta ấm lại…
Tê tê hát
(Cựu HS THPK - 12B NK 73-74)
Tháng 5/2009