<HTML>
<HEAD>
<meta http-equiv="content-type" content="text/html; charset=unicode, utf-8">
<TITLE>TRUYEN, Pleime, Pleiku</TITLE>
<style type="text/css">
<!--
.footer 	
{FONT-SIZE: 12px;
FONT-WEIGHT: bold;       				
PADDING-BOTTOM: 25px; 
LINE-HEIGHT: 2px; 
PADDING-TOP: 25px; 
FONT-FAMILY: Geneva, Arial, Helvetica, sans-serif}
-->
</style>
<META content="MSHTML 6.00.2900.3059" name=GENERATOR></HEAD>
<script type="text/javascript">
	
	function disableSelection(target){
	if (typeof target.onselectstart!="undefined") //IE route
		target.onselectstart=function(){return false}
	else if (typeof target.style.MozUserSelect!="undefined") //Firefox route
		target.style.MozUserSelect="none"
	else //All other route (ie: Opera)
		target.onmousedown=function(){return false}
	target.style.cursor = "default"
	}
	
	</script>

</HEAD>
<BODY BGCOLOR="#FFFFFF" TOPMARGIN="0" LEFTMARGIN="0" MARGINWIDTH="0" MARGINHEIGHT="0">
<TABLE BORDER="0" CELLSPACING="0" CELLPADDING="0" WIDTH="100%">
<TR><TD class=footer width=570 align=center >
<A href="http://www.ltpleiku.com">Trang Ch&#7911;</A> 
| <A href="http://www.lnptpleiku.com/Trung Hoc Pleiku/index_pleiku.htm">Trung H&#7885;c Pleiku</A>
| <A href="http://www.lnptpleiku.com/Pleime_page/index_pleime.html">Pleime</A>
| <A href="http://www.ltpleiku.com/PhamHongThai/PhamHongThai.html">Phạm H&#7891ng Thái</A>
 | <A href="http://www.lnptpleiku.com/minh_duc_page/index_minhduc.htm">Minh &#272;ức</A> 
 | <A href="http://www.ltpleiku.com/BoDe/bode_index.html">B&#7891 &#272;&#7873;</A>
| <A href="http://www.lnptpleiku.com/not_found.html">Phao L&#7891</A> </TD></TR><TR>
<TD WIDTH="100%" HEIGHT="557" BGCOLOR="#FFFFFF">
<TABLE BORDER="0" CELLSPACING="0" CELLPADDING="0" WIDTH="100%" HEIGHT="500">
<TR><TD WIDTH="70%" BGCOLOR="#FFFFFF" VALIGN="top">
<TABLE BORDER="0" CELLSPACING="0" CELLPADDING="0" WIDTH="100%" HEIGHT="481">
<tr><td width="3%" height="500" align="left" valign="baseline"><br></td>
<td width="94%" height="425" valign="top"><div ><br>
<table width="600" border="3" align="center" cellpadding="4" cellspacing="2" 
bordercolor="#000000" bgcolor="#FFFFCC"> <tr>
<td width=""  valign="top"> <div align="center"><DIV> 


<P  align=center>   <font color="#000000" size="4"  face="Times New Roman">
<BR><BR>Nguyễn Thị Đức<BR><BR>
<img src="ThiDuc-title.jpg" align=center width="540" height="110">

<BR><BR>

 

				 </P><hr width="90%"><P  align=right><strong><I><font size="3" color="#000000" face="Times New Roman">
<BR>
</strong></I>
</font>
				</P><p align=left>
				<font color="000000" size="4" face="Times New Roman"><em> 


				</em>


<BR>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<font color="##000000" size="6" face="Times New Roman"><strong>M</strong><font color="##000000" size="4" face="Times New Roman">ương Mán- một địa danh nghe vừa lạ lẫm vừa khơi mơ ước lãng du trong tôi từ thời niên thiếu. Mương Mán là nơi gia đình Thế- bạn tôi đã sinh sống từ năm 1954. Mương Mán có nhà ga, từ nhà ga này đi TP Phan Thiết 13km và về nhà Thế khoảng 2km. Dân nơi đây có việc đi Sài Gòn ai cũng đi tàu lửa,  hỏi  xe về Sài Gòn ai cũng cười.
<BR><BR> <p align=center>
<img src="MuongManTrainstation.jpg" align=center width="250" height="190">
<img src="SAM_0168.jpg" align=center width="255" height="190"><BR><BR>
<p align=left>
 <BR>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Xuất phát từ Sài Gòn, năm giờ ngồi tàu rồi cũng qua. Bầu trời hơi âm u, một cơn mưa bất ngờ ào ạt trút xuống. Phan Thiết cũng đang vào mùa mưa như Pleiku. Tàu báo đang vào ga Mương Mán. Thế nhắc chúng tôi kiểm lại hành lí và chuẩn bị xuống tàu.

 <BR>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Nhà chị Quyền nằm trên trục lộ chính của xã Vân Phong, lại ở vào khu trung tâm, buôn bán sầm uất, đông vui. Quán Net, tiệm bi da, quán ăn… rộn rịp.Nhã- con trai Dung- ngơ ngác: “ Đây mà là làng quê hả mẹ?”. Thế cười: “ Ừ, làng của cô. Dân Hương Sơn quê cô từ khi vào Nam, chẳng biết ai chọn nơi này để đưa dân làng đến sinh cơ lập nghiệp. Ở Mương Mán người Hương Sơn quê cô nhiều lắm. Quen nhau cả hoặc là bà con anh em với nhau. Người lạ vào là dân biết liền …”.Xe dừng trước một nhà mặt phố bán gạo và bia. Thế nói: “ Tới nhà rồi. Xuống đi”. Chúng tôi xách hành lí bước vào. Chị Quyền đang loay hoay trong bếp. Nghe tiếng người lao xao, chị vội bước ra. Chúng tôi chào, chị cười- một nụ cười thật hiền- hỏi chúng tôi đi tàu có mệt không và  bảo chúng tôi cất hành lí, rửa mặt, nghỉ ngơi rồi ăn cơm kẻo đói.
<BR><BR> <p align=center>
<img src="SAM_0146.jpg" align=center width="250" height="190">
<img src="SAM_0152.jpg" align=center width="250" height="190"><BR><BR>
<p align=left>
<BR>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Bên mâm cơm chiều, Thế giới thiệu từng người trong gia đình: chị Quyền, Hải- con trai chị, Nhi- con dâu của chị và ba đứa cháu nội: Phan, học sinh lớp 10 chuyên Toán trường THPT Chuyên Phan Thiết; Khanh  lớp 8; Yến lớp 4. Dân xứ biển dường như  không khí biển, cá biển, sông- núi- rừng cây và biển đã thấm đẫm vào cơ thể nên từ bà nội đến dâu- con- cháu ai cũng một nước da ngăm rám nắng mặn mà, trông duyên lạ! Khanh, nữ sinh lớp 8 trường THCS Mương Mán, lém lỉnh nói chị em cô sở hữu một làn da đen nhưng: “ Đen duyên, đen dáng, đen cho đáng đồng tiền, bát gạo!” Tiếng cười vang lên rộn rã khắp gian nhà. Cả Khanh và Yến lại có một dáng người thon thả, khỏe khoắn. Đẹp hơn bà dì Thế năm xưa. Mừng cho chị và Thế!
<BR><BR><img src="SAM_0158.jpg" align=left width="300" height="230">
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Chị Quyền cho biết có cuộc sống tương đối như ngày nay là nhờ trồng thanh long xuất khẩu. Gần 30 năm trước, khi quyết định về Mương Mán sinh sống với một cậu em trai và đứa con thơ dại, vất vả lắm. Ngày ấy dân ở đây chủ yếu sống qua ngày bằng cách trồng lúa rẫy, trồng mè, trồng đậu hoặc vào rừng khai thác gỗ… “ Bán mặt cho đất, bán lưng cho trời”, “ một nắng hai sương”, “ đầu tắt mặt tối” quần quật quanh năm mà vẫn thiếu thốn trăm bề. Ngày ấy Thế một mình dạy học ở Pleiku và bạn đã  chắt chiu, dành dụm từng chai mỡ heo, từng gói đường, bột ngọt rồi từng đồng để mua rựa, mua cuốc mang về cho chị và Phiệt. Thương nhau, luôn nghĩ về nhau nhưng bạn cũng chỉ có thể tằn tiện giúp người thân những cái nhỏ bé thế thôi…
<BR>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Mương Mán chỉ thực sự đổi thay vào khoảng 15 năm trở lại đây. Không ai nhớ rõ người đầu tiên mang giống thanh long hai da- giống thanh long chín đỏ tới  khi nó có màu xanh mơ là lúc ăn ngon nhất: ngọt thanh, mát như thạch- về đất Phan Thiết trồng thử. Không ngờ cây thương người, phát triển tốt biến một vùng quê lúa, đậu, mè.. nghèo khó thành vùng đất chuyên canh thanh long màu mỡ như hôm nay. Ở những nơi thuận tiện, chủ động nguồn nước tưới, hầu hết dân Mương Mán đã chuyển sang chuyên canh thanh long. Nhà phố và vườn thanh long  xen kẽ nhau trên đường làng. Hoặc trước là nhà sau là vườn thanh long. Lúa rẫy, mè, đậu chỉ còn trồng ở những vùng xa, không chủ động được nguồn  nước tưới. Nhà cửa, đường sá, trường học, quán xá cũng như mọi tiện nghi trong nhà đều từ thanh long mà ra. Lo cho con ăn học, gửi con vào Sài Gòn hay cho ra học tại TP Phan Thiết, Nha Trang… cũng từ trái thanh long hai da. Cuộc sống của chị và em trai Thế ở đây tạm ổn; Thế không còn phải dành dụm từng chút như trước nữa nhưng nhịp tim bạn lại phập phồng buồn vui theo giá cả trái thanh long, theo việc thanh long được mùa hay mất mùa… Ơi, bạn tôi! Những cô Mai, cô Tâm hàng xén trong các tác phẩm| “ Nửa chừng xuân”( Khái Hưng), “ Cô hàng xén”( Thạch Lam) và hình tượng cô gái Việt Nam trong thơ Hồ Dzếnh biết đến bao giờ mới thảnh thơi, sống cho mình và không nặng lòng lo cho người thân? 
 <BR><BR><img src="hoathanhlong.jpg" align=right width="300" height="230">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Trái thanh long thương người Mương Mán, thương dân Phan Thiết nhưng trồng nó phải tốn rất nhiều công sức. Phải làm trụ, trước là trụ gỗ, giờ là trụ bê tông. Phải chăm sóc hằng ngày. Lúc thì bón phân; lúc thì tỉa chồi; lúc kéo dọn những dây già, cắt bỏ những tay thanh long cao vượt trụ hoặc sà sát đất… Nhưng công kĩ nhất là giai đoạn thanh long ra hoa- kết trái- chín và chờ được giá để cắt. Ví như lúc trổ hoa mà gặp mùa mưa, chủ vườn phải theo dõi dự báo thời tiết và: “ Trông trời trông đất trông mây/ Trông mưa trông nắng trông ngày trông đêm” để cột dây thun.  Công việc này được tiến hành như sau: nếu hoa thanh long nở buổi sáng mà chủ vườn đoán chiều chuyển mưa thì phải huy động gia đình và kêu công đi cột dây thun. Nghĩa là lấy từng cọng dây thun dùng năm đầu ngón tay chụm lại, khẽ nới ra rồi nhẹ nhàng lồng vào đầu từng đóa hoa, túm cánh lại cho nước mưa khỏi vào bên trong để trái to, đều, đẹp. Nếu hoa nở buổi chiều mà nhắm thấy tối mưa thì lại tất bật cột dây thun để có những trái thanh long bắt mắt, đạt tiêu chuẩn xuất khẩu.
<BR>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Khi thanh long từ xanh chuyển sang đỏ nhà vườn  phải đến từng trụ thanh long nâng từng trái nhẹ nhàng để vuốt từng tai cho cứng và chủ yếu là làm cho tai  giữ được màu xanh, tương phản với sắc đỏ tạo vẻ đẹp độc đáo của trái. Nghe Phiệt kể đến đây, tôi cười: “ Có khi nào em vuốt nhầm: một trái vuốt hai lần và có trái chẳng vuốt lần nào?”. Với nét mặt nghiêm nghị cố hữu, Phiệt nói: “ Không, em đến từng trụ, nâng từng trái. Trái nào bắt đầu là có cái mốc của nó. Sao nhầm được chị.” Đầu Phiệt thật là tài. Phiệt như một “ lão nông tri điền”. Chúng tôi gửi email còn nhầm nội dung và địa chỉ, giống trước đây mấy anh viết thư tay cho các cô, ngoài phong bì  gửi em Hồng mà nội dung thư lại nói về em Tuyết nào đó thì làm sao nhớ mốc để vuốt tai thanh long cho chính xác được chứ!
<BR><BR><img src="thanhlong3kg0.jpg" align=left width="320" height="240">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Chăm thanh long còn công đoạn bọc báo. Để thanh long chín giữ được độ bóng của sắc đỏ và không bị ánh mặt trời chiếu vào làm nám vỏ, nhà vườn còn phải kêu công bọc báo từng trái, từng trái. Lúc này công không tính theo ngày mà tính theo số kí báo bọc được. Thời điểm chúng tôi xuống mười kí báo ăn 65-70 ngàn. Báo cũ được nhà vườn mua từ Sài Gòn và phải gỡ sẵn để bọc cho nhanh. Bọc báo và kĩ thuật treo thanh long trên cây còn có tác dụng kéo dài thời gian thu hoạch quả: từ  chín đỏ cho đến khi màu đỏ chuyển sang màu xanh mơ, đợi được giá rồi mới cắt. Nhưng thanh long tối đa chỉ giữ trên cây được tháng rưỡi, không cất lâu trong kho đợi giá cao như cà phê được. Trúng hay mất đều phập phồng tùy giá cả thị trường ở thời điểm cắt thanh long.
<BR>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Rồi còn có những khi muốn thanh long ra quả trái vụ, nhà vườn còn phải thắp những bóng điện tròn từ 8g tối -6g sáng. Lúc đó đi qua vùng trồng thanh long ban đêm nhìn rực rỡ cứ như  đang mở hội hoa đăng! Khi thu hoạch, nhà vườn còn phân biệt thanh long đực và thanh long cái. Thanh long đực thì ít tai và đầu tai hơi bầu, ăn bớt bệnh nhức đầu. Thanh long cái tai nhiều, đầu tai hơi nhọn, ăn mát, giải nhiệt…
<BR><BR><img src="thanglong1_5336.jpg" align=right width="320" height="300">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Nghe Chị Quyền và Phiệt kể chuyện trồng thanh long trên đất Mương Mán, dân trồng cà phê như Dung phải lắc đầu le lưỡi. Dung nói tưởng đơn giản không dè tốn công và tỉ mẩn quá. Chị Quyền cười: “ Ừ, tốn công nhiều lắm. Nhiều nhà kêu công không ra phải bỏ bớt diện tích trồng. Mà thanh long nếu chăm tốt thì có trái quanh năm. Lúc nào cũng khát nhân công. Bọn trẻ trong làng chẳng mấy đứa gắn bó với thanh long. Chúng thích bay nhảy. Dù  tiền lương thua xa tiền công ở nhà cột dây thun, vuốt tai, bọc báo, cắt thanh long chúng vẫn thích đi …”
<BR>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Sau hơn 24 tiếng đồng hồ ở Mương Mán, chúng tôi chào tạm biệt gia đình chị Quyền và Phiệt để lên tàu về lại Sài Gòn với một thùng thanh long hơn hai chục kí mà Phiệt gửi làm quà. May mà có Nhã, một cậu học sinh lớp 9 dáng cao to, thùng quà mới không làm khó chúng tôi. Thùng quà nặng hay tình người Mương Mán nặng? Có lẽ là cả hai! 
<BR>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Thanh long ơi, hãy được mùa và đừng bao giờ rơi vào nghịch lí: được mùa rớt giá, mất mùa được giá. Để người dân nơi đây tiếp tục gắn bó với trái thanh long. Để  nơi phố núi, bạn tôi không còn nặng trĩu lòng khi theo dõi  thị trường giá cả và tình hình xuất khẩu mỗi khi mùa thanh long đến…

<p align=right>

				<em><strong><font size="4" color="##000000">     
<I>
<BR>08-2011&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<BR>
Nguyễn Thị Đức&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<BR>

 <BR></I>
</strong>
<BR>

</font></em><BR><BR>
</p></DIV></div></td></tr></table><div align="center"><br></div>
</div></td><td width="3%" valign="top"><br></td></tr>
</TABLE></TD></TR></TABLE></TD></TR><TR>
<TD class=footer width=570 align=center >
<A href="http://www.ltpleiku.com">Trang Ch&#7911;</A> 
| <A href="http://www.lnptpleiku.com/Trung Hoc Pleiku/index_pleiku.htm">Trung H&#7885;c Pleiku</A>
| <A href="http://www.lnptpleiku.com/Pleime_page/index_pleime.html">Pleime</A>
| <A href="http://www.ltpleiku.com/PhamHongThai/PhamHongThai.html">Phạm H&#7891ng Thái</A>
 | <A href="http://www.lnptpleiku.com/minh_duc_page/index_minhduc.htm">Minh &#272;ức</A>
 | <A href="http://www.ltpleiku.com/BoDe/bode_index.html">B&#7891 &#272;&#7873;</A>
| <A href="http://www.lnptpleiku.com/not_found.html">Phao L&#7891</A> 
</TD></TR>
</TABLE>
</BODY>
</HTML>

�